Menu Sluit menu

Is citizen science iets voor mij?

Voordat je aan citizen science of burgerwetenschap begint, moet je weten wat het wel en niet voor je kan betekenen. Het fenomeen zit sterk in de lift in Vlaanderen, maar past citizen science ook echt bij jouw onderzoeksvraag?

Wat is citizen science?

Citizen science of burgerwetenschap is wetenschappelijk onderzoek dat in zijn geheel of gedeeltelijk door niet-wetenschappers (burgers) wordt uitgevoerd, vaak in samenwerking met of onder begeleiding van professionele wetenschappers. De burgers die deelnemen aan een citizen science project worden burgerwetenschappers of citizen scientists genoemd. 

Citizen science is een brede term, die vele ladingen dekt. Burgerwetenschappers kunnen, afhankelijk van het project waaraan ze bijdragen, een breed gamma van taken uitvoeren; ze voeren tellingen en observaties uit, bouwen en installeren sensoren, annoteren of transcriberen afbeeldingen en teksten, voeren data-analyses uit, bedenken onderzoeksvragen en onderzoeksmethodes en rapporteren of dissemineren onderzoeksresultaten.

Voor een uitgebreide definitie verwijzen we naar de 10 principes van de burgerwetenschap die de European Citizen Science Association formuleerde.

Redenen om aan citizen science te doen.

Redenen om aan citizen science te doen. Scivil bevroeg in 2019 initiatiefnemers waarom ze met een citizen science project begonnen waren.

Past citizen science bij jouw onderzoek?

Citizen science projecten die inspelen op de directe omgeving van burgers of op een bezorgdheid in de samenleving (mobiliteit, luchtkwaliteit, gezondheid...) hebben natuurlijk een streepje voor tijdens het rekruteren van deelnemers. Maar er zijn ook gigantische communities van gepassioneerde burgerwetenschappers betrokken bij biomonitoringprojecten zoals Waarnemingen.be of online annotatieplatformen zoals Zooniverse.org. Ook projecten die 'verder van het bed staan', zoals schelpentellingen, het transcriberen van historisch bronnenmateriaal of het ontcijferen van spectrogrammen, weten grote groepen vrijwilligers aan te trekken en te behouden. Om na te gaan of citizen science in het plaatje van jouw onderzoeksvraag past, kunnen we de beslissingsboom in de gids 'Choosing and using Citizen Science' door het UK Centre for Ecology & Hydrology warm aanbevelen!

In sommige citizen science projecten voert een grote groep vrijwilligers een relatief eenvoudige taak uit. In andere projecten wordt dan weer intensief samengewerkt met een veel kleinere groep van gemotiveerde burgerwetenschappers. Deze afweging wordt verbeeld in de citizen science pyramide (OpenScientist.org). Aan de basis liggen crowdsourcing en contributieve projecten, die veel burgerwetenschappers betrekken bij eenvoudigere wetenschappelijke taken en dus veel data verzamelen.

Citizen Science pyramide

4 niveaus van citizen science, ontleend aan OpenScientist.org.

In de hogere trappen van de pyramide vinden we intensievere samenwerkingen terug; waar burgerwetenschappers niet alleen betrokken zijn bij dataverzameling en -analyse, maar ook bij het opstellen van de onderzoeksvraag, het bepalen van de methode en/of bij het rapporteren over de resultaten. Omdat de wisselwerking tussen de burgerwetenschappers en projectleider bovenin de pyramide veel intensiever is en dus meer tijd vraagt, worden bij deze projecten algemeen minder burgerwetenschappers betrokken.

Citizen science gaat om meer dan 'helpende handen' die je bijstaan bij je onderzoek. Burgerwetenschappers overtuigen om begaan te blijven met je project vraagt tijd en een uitgekiende communicatiestrategie. Lees meer over een effectieve aanpak in onze communicatiegids voor citizen science.

Leestips

Tien principes van de burgerwetenschap. (European Citizen Science Association, 2015)

Annie Bax en Tine De Moor, Do's en don'ts van citizen science. (Universiteit Utrecht, 2020)

Liesbeth Gijsel, Tine Huyse & Ine Van Hoyweghen, Citizen science - hoe burgers de wetenschap uitdagen. (Pelckmans, 2019)

Violet Soen & Tine Huyse Citizen Science in Vlaanderen: U telt mee?!, Standpunten van de Jonge Academie. (Jonge Academie, 2016)

Susanne Hecker, Muki Haklay, Anne Bowser, Zen Makuch, Johannes Vogel & Aletta Bonn, Citizen Science. Innovation in Open Science, Society and Policy. (UCL Press, 2018)

Darlene Cavalier & Eric B. Kennedy, The Rightful Place of Science: Citizen Science. (Consortium for Science, Policy, & Outcomes, 2016)

Darlene Cavalier, Catherine Hoffman & Caren Cooper, The Field Guide to Citizen Science: How You Can Contribute to Scientific Research and Make a Difference. (Timber Press, 2020)

Caren Cooper, Citizen Science. How Ordinary People are Changing the Face of Discovery. (Harry N. Abrams; 2016)

Alan Irwin, Citizen Science: A Study of People, Expertise and Sustainable Development. (Routledge, 1995)

Handleidingen

Michael Pocock, Daniel Chapman, Lucy Sheppard & Helen Roy, Choosing and Using Citizen Science. (Centre for Ecology & Hydrology, 2014)

Lisa Pettibone, Katrin Vohland ea., Citizen science for all. A guide for citizen science practicioners. (Buerger schaffen Wissen, 2016)

John Tweddle, Lucy Robinson, Michael Pocock & Helen Roy, Guide to Citizen Science. Developing, implementing and evaluating citizen science to study biodiversity and the environment in the UK. (UK-EOF, 2012)

Online cursussen

University College London & Doing it together science, Introduction to Citizen Science & Scientific Crowdsourcing.

University of Reading, Citizen Science, an introduction.

University of Dundee & WeObserve, Citizen Science Projects: How to Make a Difference.

COST Action Workshop presentaties, Citizen Science and Education.

GROW Citizen's Observatory & University of Dundee, Citizen Science: Sensing the World.

Niet de informatie gevonden die je zocht? Of ontbreekt er een belangrijke bron?
Mail ons!
page-square2--black Created with Sketch.