Vanaf 40 jaar

Met VanHarte leiden jullie vrijwilligers op om een preventief gezondheidsonderzoek uit te voeren. Waarom is preventie in het domein van de hart- en vaatziekten zo belangrijk en waarom leggen jullie de nadruk op de inzet van burgers?

Professor Nicholas Cauwenberghs: “We weten dat een screening vanaf de leeftijd van 40 jaar bijzonder zinvol is en dat je regelmatig laten testen een belangrijke preventiemaatregel is. Anderzijds is er de realiteit dat huisartsen en specialisten met overvolle agenda’s kampen en dat we dus handen tekortkomen om iedereen preventief te testen. Door het feit dat we te weinig testen, merken we de mensen die risico lopen vaak te laat op. Daarbovenop blijft het moeilijk om de meest kwetsbare individuen in onze samenleving te bereiken. Met VanHarte willen we samen met de burger ervoor zorgen dat mensen zich gratis, op een laagdrempelige manier en op toegankelijke locaties kunnen laten testen op risicofactoren voor hart- en vaatziekten. Door burgers in te schakelen als gezondheidstester zullen we meer mensen bereiken en mensen actief betrekken bij preventie. Op basis van onze metingen krijgen testpersonen zicht op het risico dat ze lopen om in de volgende tien jaar hart- en vaatziekten te ontwikkelen. Indien nodig kunnen ze achteraf met de resultaten en een algemeen advies hun huisarts consulteren. Let wel, uiteindelijk zijn het steeds de huisarts of de specialist die voor de verdere medische opvolging zorgen. Ons burgergericht model is bedoeld als aanvulling op onze huidige manier van screenen: niet als vervanging van de huisarts, maar als filter vóór de huisarts.”

Betrouwbaar

Zorgt de inzet van vrijwilligers voor het verlagen van de testdrempel of voor jullie als organisator misschien net voor meer uitdagingen?

Roxane Brouwers: “Met VanHarte proberen we de voordelen en uitdagingen in kaart te brengen. We hebben eerst op kleine, gecontroleerde schaal een proefproject met 14 vrijwilligers uitgevoerd. Onze testers kregen een opleiding met een online gedeelte van zo’n 40 minuten en een workshop van een tweetal uur. We zagen dat het testen eerst wat onwennig gebeurde, maar na 5 keer testen bleek dat onze testers de testen zelfstandig, professioneel en kwalitatief uitvoerden, zelfs even betrouwbaar als experten. Het helpt dat de testers worden bijgestaan door een app. Die geeft hen informatie maar peilt ook naar de kwaliteit van de ingevoerde gegevens. Uit bevragingen bleek dat de testers zeer tevreden waren over de opleiding en ondersteuning. Ook de testpersonen waren blij met de uitvoering en stonden positief tegenover het idee van burgertesters.” 

Prof. Nicholas Cauwenberghs: “De eerste bevindingen zijn dus positief. Vrijwilligers kunnen opgeleid worden tot gezondheidstesters. Maar leidt het inzetten van vrijwilligers ook effectief tot een toegankelijke en betrouwbare manier om mensen preventief te testen? Wordt onze aanpak ook in ‘de echte wereld’ positief onthaald én leidt dit tot een objectieve gezondheidswinst? Allemaal vragen die we de komende maanden zullen beantwoorden.”

Into the wild

Op welke locaties zullen jullie starten en aan welke metingen mogen testpersonen zich verwachten?

Roxane Brouwers: “Vanaf september kan je ons terugvinden in apotheken, bibliotheken en buurtcentra over heel Leuven. We werken hiervoor samen met HARTstad Leuven, een driejarig project rond hartgezondheid, en Stad Leuven. We zullen samen met UCLL ook met een testbusje op de vrijdagmarkt staan. Wie wil kan er zich spontaan laten testen. We meten je bloeddruk, buikomtrek, BMI en cholesterolwaarden via een kleine vingerprik. In 15 minuten is de test rond. Extra testlocaties mogen zich zeker aanmelden via onze website, wij zorgen voor de organisatie, de planning, de testers, het materiaal en de supervisie.”

Prof. Nicholas Cauwenberghs: “In eerste instantie willen we met onze campagne nagaan of het testen op risicofactoren voor hart- en vaatziekten door burgers werkt. Op termijn willen we naar een bredere uitrol en een duurzamere aanpak evolueren, waarbij elke buurt zijn eigen team van opgeleide vrijwilligers heeft. Zo zou het perfect mogelijk moeten zijn om in een buurtcentrum of een apotheek op regelmatige basis testevenementen te organiseren.”

Het tij keren

Testpersonen geven schriftelijk toestemming om met hun data het wetenschappelijk onderzoek te ondersteunen?

Roxane Brouwers: “Dat klopt, door deel te nemen aan VanHarte draagt men ook bij aan wetenschappelijk onderzoek. Wij verzamelen anonieme data en zorgen voor een correcte bescherming van de gegevens. Na verwerking komen de resultaten in meerdere wetenschappelijke artikelen terecht. Onze eerste bevindingen uit het pilootproject vonden hun weg al naar een publicatie.”

Prof. Nicholas Cauwenberghs: “Wij beschermen de privacy van elke deelnemer zorgvuldig en zorgen ervoor dat deelnemers steeds de baas blijven over hun data. Wetenschappelijke artikelen zijn trouwens niet de voornaamste reden waarom wij VanHarte opzetten. De voornaamste motivatie ligt in een maatschappelijk engagement. Naar analogie met de darm- en borstkankerscreenings willen wij een grootschalig, laagdrempelig alternatief voor de screening op hart- en vaatziekten aanbieden. Waarom? Omdat hart- en vaatziekten nog steeds de belangrijkste doodsoorzaak in België zijn. Omdat honderdduizenden Belgen rondlopen met risicofactoren zonder dat ze het zelf weten. Zo heeft in België bijvoorbeeld één op drie personen een te hoge bloeddruk en de helft van hen weet het niet eens. Wie niet weet dat hij of zij risico loopt kan ook geen stappen ondernemen om het tij te keren. De overheid werkt momenteel aan een globaal preventieplan voor hart- en vaatziekten. Wij geloven dat de burger hier een belangrijke rol in kan spelen. Want preventie doe je niet alleen vóór de burger, maar ook mét de burger.”

Impact realiseren

Testlocaties zijn nog welkom, is dat ook het geval voor testers?

Roxane Brouwers: “Zeker en vast! Momenteel zijn wij de pool van vrijwilligers aan het opbouwen. Wie graag in het project stapt kan zich aanmelden op onze website: vanharte.eu. Testers kiezen zelf hoe vaak ze zich inzetten en voor elke vrijwilliger voorzien wij een vergoeding.” 

Prof. Nicholas Cauwenberghs: “Het zou mooi zijn als we samen een hechte community van testers kunnen verwezenlijken. Een community waarin de testers hun ervaringen met elkaar delen om zo van elkaar te leren én wij van hen. Want dat is uiteindelijk de essentie: dat we sámen ontdekken hoe we betrouwbare screening tot dicht bij de mensen kunnen brengen.”