ZEEKERWETEN gezinsfestival voor gezonde zeeën
De ingrediënten van een geslaagd gezinsfestival aan de Noordzee: dat zijn theatervoorstellingen, wandelingen, stand-up comedy, een hapje en een drankje, toch? Uiteraard, maar het gratis ZEEKERWETEN festival voegt er in Oostende in het weekend van 15 en 16 juni een extra troef aan toe: wetenschap. Begrijp tientallen doe-activiteiten zoals het ervaren van de zeespiegelstijging, het bijwonen van live dissecties van stormvogels, of het voorleggen van je zeevondsten aan experten en het proeven van het zeevoedsel van de toekomst. Initiatiefnemer Jan Seys gelooft in de kruisbestuivingen tussen wetenschap, kunst en creativiteit. Hoe meer mensen, jong en oud, beseffen hoe waardevol en uniek onze zeeën en oceaan zijn, hoe beter.
Ook stand-up comedy, theatervoorstellingen en filosofische audiowandelingen hebben hun plaats op ons gezinsfestival in Oostende. Net als kooksessies met zeewier, vis of andere Noordzeevondsten.
Duurzaamheid, zuiverheid, biodiversiteit
Jan Seys, afdelingshoofd wetenschapscommunicatie en woordvoerder van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ), schetst zonder verpinken de hoofddoelstelling van het ZEEKERWETEN gezinsfestival en dat is sensibiliseren.
Jan Seys: ‘Wij willen niet alleen aan actieve burgerwetenschap doen met onze projecten Seawatch-B en Schelpenteldag, maar we willen ook het ruimere engagement van het publiek stimuleren. De laatste jaren zien we gelukkig meer en meer aandacht voor het ecosysteem van onze zeeën en oceaan. Merk op, ik gebruik consequent het woord oceaan en niet oceanen. Bij VLIZ onderschrijven wij de basisprincipes van oceaangeletterdheid en dat betekent dat we het hebben over één oceaan, gewoon omdat alles verbonden is. De VN heeft dit decennium tot ‘Ocean Decade’ uitgeroepen en een van de belangrijke missies van de EU naast bijvoorbeeld kanker ontrafelen of gezonde bodems creëren is net onze zeeën en oceaan beschermen. Tot 2030 loopt daarom de EU ‘Mission Ocean’. Helemaal terecht, zeeën en oceaan zijn onze bondgenoot in het duurzaamheidsverhaal en de zuiverheid en biodiversiteit van deze watermassa moet beschermd worden. 71 % van het aardoppervlak bestaat bovendien uit water. Gelukkig beseffen meer en meer beleidsmensen dat je niet enkel de wetenschappers, de opiniemakers en de bedrijfsleiders in het beschermingsverhaal moet betrekken maar ook het grote publiek. Om draagvlak te creëren voor gezonde zeeën moet je sensibiliseren. Een gezinsfestival zoals ZEEKERWETEN is dan uitermate geschikt.‘
Inzetten op ervaringen
En dat is meteen ook de reden waarom jullie op dit festival naast wetenschap ook kunst en creativiteit programmeren.
Jan Seys: ‘Ja, ook stand-up comedy, theatervoorstellingen en filosofische audiowandelingen hebben hun plaats op ons gezinsfestival in Oostende. Net als kooksessies met zeewier, vis of andere Noordzeevondsten. Die kaderen dan weer in het duurzaamheidsverhaal. De chefs tonen dat je meer van een vis kunt benutten dan de visfilets alleen en dat zeewier heel wat culinaire mogelijkheden heeft. Wat het wetenschappelijk luik betreft organiseren we weinig tot geen klassieke lezingen. We willen inzetten op ervaringen. Dus kan je als bezoeker naar een show in ons belevingslab waar je de zeespiegelstijging kan ervaren of trek je naar een stand waar je jouw unieke strandvondst door experten kan laten analyseren. Die experten brengen een paar spectaculaire fossielen uit de Noordzee mee, zo heb ik me laten vertellen. Nog een unieke ervaring is de live dissectie van een stormvogel. Wist je dat wetenschappers in 95 % van de magen van onderzochte overleden stormvogels plastic aantreffen? Wat ons dan meteen naar het Plastic Atelier (bij O666) brengt, waar je bijvoorbeeld samen met het burgercollectief ProperStrandlopers plastic strandafval kunt sorteren en herkennen. Een verhaal van upcycling en het achterhalen van de oorsprong van al dat afval. We hopen dat bezoekers dit in hun achterhoofd houden bij hun volgende bezoek aan zee of strand.’
En dat ze in de toekomst open staan om mee te werken aan burgerwetenschapsprojecten?
Jan Seys: ‘Dat hopen we, Scivil heeft in een folder citizen science projecten aan de kust opgelijst, dat zijn er intussen 14 en minstens 6 daarvan zullen actief op ZEEKERWETEN getoond worden. Ik heb alvast het gevoel dat op dat vlak de zee momenteel een inhaalbeweging maakt. En dat is nodig. Zeewetenschappers kunnen wereldwijd de hulp van burgers best gebruiken om de immens uitgestrekte zeeën, oceaan en kustlijnen te onderzoeken. Vissers, duikers, watersporters of strandlopers, ze kunnen allemaal stranden en kustwateren helpen monitoren en waardevolle data aanleveren voor wetenschappelijk onderzoek. Trouwens, op het festival zal ook ons wetenschappelijk duikteam paraat staan!’
Zeewetenschappers kunnen wereldwijd de hulp van burgers best gebruiken om de immens uitgestrekte zeeën, oceaan en kustlijnen te onderzoeken. Vissers, duikers, watersporters of strandlopers, ze kunnen allemaal stranden en kustwateren helpen monitoren en waardevolle data aanleveren voor wetenschappelijk onderzoek.
Tapenade
Wanneer zullen jullie spreken over een geslaagde editie?
Jan Seys: ’Wij zijn nu al tevreden! Het enthousiasme is groot bij het VLIZ en bij alle partners. Het ZEEKERWETENfestival is een totaalevent en wie weet planten we bij een aantal burgers een zaadje om zich in de toekomst als burgerwetenschapper aan te melden. Het ecosysteem van onze zeeën en oceaan staat een volledig weekend centraal, dat is het belangrijkste en laat de tapenade van zeewier intussen maar smaken.’
Interview en tekst: Hilde Devoghel (Tales and Talks)