Iedereen onderzoeker? Belgen deden al miljoen keer zelf aan onderzoek via burgerwetenschap!
Burgerwetenschap zit in de lift. In 2023 waren er 150 Belgische projecten waar gewone burgers als onderzoeker aan meewerken. Burgers namen al minstens één miljoen keer deel aan zo'n project in ons land. Dat blijkt uit een rapport dat voor de eerste keer burgerwetenschap in kaart brengt.
Deed jij al eens mee met CurieuzeNeuzen, het Grote Vogeltelweekend of MaaiMeiNiet? Dan ben jij een burgerwetenschapper, en je bent lang niet alleen. Voor het eerst brengt een rapport de projecten in kaart waarbij gewone burgers onderzoek voeren. Dit rapport gaat uit van Scivil, het Vlaams kenniscentrum voor citizen science.
In 2023 kon je in België deelnemen aan 150 verschillende projecten. Eén op drie projecten (35%) gaat over biologie en biodiversiteit, de tweede grootste groep (25%) had te maken met archeologie en geschiedenis en op nummer drie staat klimaat en milieu (22%). Ook verkeerstellingen komen vaak voor, maar er zijn ook minder voor de hand liggende onderzoeksthema’s zoals Vlaamse dialecten of het magnetisch veld van de aarde.
De meeste projecten gaan uit van overheidsinstellingen (zoals archieven, musea, bibliotheken en onderzoeksinstellingen), non-profitorganisaties en universiteiten. Eén op drie projecten werkt samen met een school. De leerlingen onderzoeken vaak topics uit hun eigen leefwereld zoals de luchtkwaliteit van hun klas of het fietstraject naar school.
Onderzoek met je onderbroek
Deelnemers verzamelen en analyseren data op verschillende manieren. Ze gaan op zoek naar dieren en planten met een app, ze inventariseren archiefstukken in een museum, meten de luchtkwaliteit met een sensor, of tellen simpelweg met pen en papier het verkeer in hun straat. Soms zijn er ook ludieke manieren van data-analyse, zoals een oude onderbroek in je tuin begraven om de bodemgezondheid te onderzoeken.
Burgerwetenschap is de ideale manier om mensen in contact te brengen met wetenschap. Wij zijn erg blij dat er in ons land zo’n groot en divers aanbod is.
Vlaams speerpunt
Naar schatting hebben burgers al minstens een miljoen keer deelgenomen aan een Belgisch burgerwetenschapsproject. Bij negen op tien projecten kunnen burgers deelnemen in het Nederlands. Vlaanderen is zo een topregio voor burgerwetenschap, vertelt Annelies Duerinckx van Scivil: “Vlaanderen heeft van burgerwetenschap een speerpunt gemaakt in haar wetenschapsbeleid. Die beleidskeuze heeft haar vruchten afgeworpen en is ook in de toekomst nodig om burgerwetenschap in onze regio te laten bloeien.”
